چرا این موضوع مهم است؟
سازمان امور مالیاتی کشور در تاریخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۵ دو بخشنامه هم‌زمان صادر کرد که مستقیماً سرنوشت پرونده ارزش افزوده تابستان و بهار ۱۴۰۵ را تعیین می‌کند: بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۵ درباره مهلت پرداخت بدهی دوره تابستان، و بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۶ درباره اصلاح خلاصه عملکرد دوره بهار. هر دو بخشنامه در ادامه سیاست «توسعه خوداظهاری و تمکین داوطلبانه» صادر شده‌اند و برای مؤدیانی که به‌موقع اقدام کنند، بخشودگی‌های قابل‌توجهی در جرائم در نظر گرفته‌اند — اما مهلت‌ها کوتاه و قطعی‌اند: نزدیک‌ترین آن‌ها چهارشنبه ۲۹ مهر است، یعنی چهار روز دیگر.
بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۵: تابستان ۱۴۰۵ تا ۲۴ آبان فرصت دارید
موضوع این بخشنامه «مهلت پرداخت و ترتیب پرداخت بدهی مالیات بر ارزش افزوده دوره مالیاتی تابستان ۱۴۰۵» است و مبنای آن، مهلت ثبت صورتحساب‌های الکترونیکی در سامانه مؤدیان و مهلت قانونی واکنش خریدار (تبصره بند (ب) ماده (۵) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان) و مقررات ماده (۴) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰ اعلام شده است. سه امتیاز کلیدی در آن پیش‌بینی شده:
۱. بخشودگی ۱۰۰ درصدی جریمه تأخیر در پرداخت (ماده ۳۷): ادارات امور مالیاتی موظف‌اند در مورد مؤدیانی که حداکثر تا پایان روز یکشنبه ۱۴۰۵/۰۸/۲۴ نسبت به پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی مالیات بر ارزش افزوده دوره تابستان ۱۴۰۵ از طریق سامانه مؤدیان اقدام کنند، ترتیبی اتخاذ نمایند که جریمه‌های موضوع ماده (۳۷) قانون — یعنی جریمه تأخیر در پرداخت نسبت به مالیات محاسبه‌شده در خلاصه عملکرد ذخیره‌شده — ۱۰۰ درصد بخشیده شود.
۲. بخشودگی ۱۰۰ درصدی جریمه بند (ب) ماده (۳۶): مؤدیانی که حداکثر تا پایان همان روز (۲۴ آبان) نسبت به ذخیره نهایی مندرجات خلاصه عملکرد مالیات بر ارزش افزوده دوره تابستان ۱۴۰۵ از طریق سامانه مؤدیان اقدام نمایند، از بخشودگی ۱۰۰ درصدی جریمه‌های موضوع بند (ب) ماده (۳۶) قانون برخوردار می‌شوند.
۳. تمدید تکمیل «جزئیات اطلاعات معاملات» (ماده ۱۶۹): پیرو بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۴/۸۰ مورخ ۱۴۰۴/۰۸/۰۵، بازه زمانی دریافت فهرست معاملات موضوع ماده (۱۶۹) قانون مالیات‌های مستقیم از طریق تکمیل فرم الکترونیکی «جزئیات اطلاعات معاملات» در کارپوشه سامانه مؤدیان، برای فصل تابستان ۱۴۰۵ تا پایان روز یکشنبه ۱۴۰۵/۰۸/۲۴ افزایش یافت. نکته اجرایی مهم: آخرین مهلت تکمیل از طریق بارگذاری فایل تا پایان روز شنبه ۱۴۰۵/۰۸/۲۳ است و در روز یکشنبه ۲۴ آبان، تکمیل فقط از طریق ورود اطلاعات به‌صورت موردی فراهم خواهد بود.
بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۶: اصلاح خلاصه عملکرد بهار ۱۴۰۵ تا ۲۹ مهر
این بخشنامه با موضوع «بخشودگی جریمه موضوع بند (ب) ماده (۳۶) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰»، سازوکار اصلاح دوره بهار را چنین تنظیم کرده است:
۱. پایش سیستمی و ارسال بازخورد: دفتر توسعه خوداظهاری و تمکین داوطلبانه مکلف است با همکاری دفتر حسابرسی سیستمی و مدیریت ریسک، حداکثر تا پایان روز شنبه ۱۴۰۵/۰۷/۲۵ نسبت به پایش خلاصه عملکرد مالیات بر ارزش افزوده و ارسال بازخورد به مؤدیان اقدام نماید. به بیان دیگر، سازمان ابتدا مغایرت‌ها و ریسک‌های احتمالی را شناسایی و به مؤدی اعلام می‌کند.
۲. مهلت اصلاح تا پایان چهارشنبه ۲۹ مهر: پس از دریافت بازخورد، مؤدیان حداکثر تا پایان روز چهارشنبه مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۹ مهلت دارند نسبت به اصلاح و ثبت/ذخیره خلاصه عملکرد مالیات بر ارزش افزوده دوره بهار ۱۴۰۵ از طریق سامانه مؤدیان اقدام کنند.
۳. بخشودگی ۹۰ درصدی مشروط: در مورد مؤدیانی که در این مهلت اصلاح و ذخیره کرده‌اند، ترتیبی اتخاذ می‌شود که جریمه بند (ب) ماده (۳۶) مربوط به مالیات بر ارزش افزوده ابرازی در خلاصه عملکرد ذخیره‌شده، ۹۰ درصد بخشیده شود؛ به شرط آنکه مانده بدهی مربوط به خلاصه عملکرد ذخیره‌شده بابت دوره بهار ۱۴۰۵ تا پایان روز شنبه ۱۴۰۵/۰۸/۰۲ پرداخت یا ترتیب پرداخت آن داده شود (با توجه به تفویض اختیار قبلی و مهلت باقی‌مانده).
۴. جریمه بی‌عملی: سقف ۴۰ درصد: نکته‌ای که نباید از دست داد: در مورد مؤدیانی که علی‌رغم وجود اشتباه و انحراف در مندرجات خلاصه عملکرد و دریافت بازخورد از سازمان، نه اصلاح و ثبت کرده‌اند و نه پرداخت یا ترتیب پرداخت داده‌اند، سقف بخشودگی جریمه بند (ب) ماده (۳۶) حداکثر ۴۰ درصد از سقف بخشودگی تفویض‌شده در بخشنامه‌های سازمان خواهد بود. یعنی بی‌توجهی به بازخورد سازمان، مستقیماً از میزان بخشودگی می‌کاهد.
تقویم اقدام: چه کاری تا چه تاریخی؟
برای اینکه هیچ مهلتی از دست نرود، این ترتیب زمانی را کنار دست داشته باشید:
| تاریخ | اقدام |
|---|---|
| چهارشنبه ۱۴۰۵/۰۷/۲۹ | آخرین مهلت اصلاح و ذخیره خلاصه عملکرد بهار ۱۴۰۵ (پس از دریافت بازخورد سازمان) |
| شنبه ۱۴۰۵/۰۸/۰۲ | آخرین مهلت پرداخت/ترتیب پرداخت مانده بدهی بهار ۱۴۰۵ (شرط بخشودگی ۹۰ درصدی) |
| شنبه ۱۴۰۵/۰۸/۲۳ | آخرین مهلت بارگذاری فایل «جزئیات اطلاعات معاملات» تابستان ۱۴۰۵ |
| یکشنبه ۱۴۰۵/۰۸/۲۴ | آخرین مهلت پرداخت/ترتیب پرداخت بدهی تابستان ۱۴۰۵، ذخیره نهایی خلاصه عملکرد تابستان، و تکمیل موردی جزئیات معاملات |
سه نکته کاربردی که باید بدانید
۱. «ترتیب پرداخت» هم کافی است. در هر دو بخشنامه، صرف پرداخت نقدی شرط نیست؛ ترتیب پرداخت بدهی (با توجه به تفویض اختیار قبلی و مهلت باقی‌مانده، یعنی تقسیط) نیز کفایت می‌کند. اگر نقدینگی ندارید، همین حالا برای ترتیب پرداخت اقدام کنید تا از شمول بخشودگی خارج نشوید.
۲. بازخورد سازمان را جدی بگیرید. سازوکار بخشنامه ۵۶ دو مرحله‌ای است: اول سازمان مغایرت را به شما اعلام می‌کند، بعد شما اصلاح می‌کنید. مؤدی‌ای که بازخورد گرفته و اصلاح نکرده، نه‌تنها از ۹۰ درصد خبری نیست، بلکه سقف بخشودگی‌اش به ۴۰ درصد سقوط می‌کند. پس کارپوشه سامانه مؤدیان را هر روز چک کنید.
۳. این موج تازه‌ای نیست؛ ادامه یک سیاست است. پیش‌تر نیز برای دوره بهار ۱۴۰۵ اعلام شده بود مؤدیانی که تا پایان ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ بدهی خود را پرداخت یا ترتیب پرداخت دهند، از بخشودگی ۱۰۰ درصدی جرائم ماده ۳۷ برخوردار می‌شوند. روند کلی سازمان روشن است: پاداش تمکین داوطلبانه و خوداظهاری به‌موقع، و سخت‌گیری با بی‌عملی. این منطق را در برنامه‌ریزی مالیاتی پاییز خود لحاظ کنید.
پی‌نوشت: جرائم مذکور در بخشنامه‌ها دقیقاً چه هستند؟
در هر دو بخشنامه از دو جریمه نام برده شده که بد نیست متن دقیق قانونی‌شان را بدانید:
۱. جریمه بند (ب) ماده (۳۶) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰
متن قانون: «کتمان معامله، بیش‌اظهاری مالیات و عوارض خرید یا کم‌اظهاری مالیات و عوارض فروش، ثبت معامله خود به نام غیر یا معامله غیر به نام خود، استناد به اسناد صوری و هر عمل دیگری که به کم‌اظهاری مالیات یا استرداد غیرواقعی منجر شود: دو برابر مالیات و عوارض پرداخت‌نشده تا موعد مقرر در ماده (۴) این قانون و در صورت تکرار تخلف قبل از دو سال، سه برابر مالیات پرداخت‌نشده.»
به زبان ساده: هر رفتاری که باعث شود مالیات ابرازی کمتر از واقع شود — از کتمان معامله تا اسناد صوری — دو برابرِ مالیات پرداخت‌نشده جریمه دارد و در صورت تکرار ظرف دو سال، سه برابر. مأخذ محاسبه نیز طبق بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۲۷ مورخ ۱۴۰۵/۰۳/۲۵، صرفاً «بدهی ایجادشده ناشی از همین تخلفات» است؛ یعنی اگر مؤدی اصلاً بدهی نداشته باشد، مأخذی برای اعمال این جریمه وجود ندارد.
۲. جریمه ماده (۳۷): تأخیر در پرداخت
متن قانون: «تأخیر در پرداخت مالیات‌ها و عوارض موضوع این قانون در مواعد مقرر… موجب تعلق جریمه‌ای به میزان دو درصد (۲٪) در ماه، نسبت به مالیات و عوارض پرداخت‌نشده و مدت تأخیر از زمان انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه یا سررسید پرداخت مالیات و عوارض، هریک که مقدم باشد، خواهد بود.»
به زبان ساده: به ازای هر ماه تأخیر، ۲ درصد جریمه روی مبلغ پرداخت‌نشده تعلق می‌گیرد. تبصره همین ماده راه نجاتی هم پیش‌بینی کرده: اگر مؤدی «خارج از اراده خود» امکان پرداخت در موعد را نداشته باشد، می‌تواند به هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی اعتراض کند و در صورت پذیرش ادعا با اسناد و مدارک مثبته، جریمه‌اش بخشیده می‌شود.
چرا دقیقاً این دو جریمه؟ چون همین دو، پرتکرارترین و سنگین‌ترین بار مالی پرونده‌های ارزش افزوده‌اند: یکی به «کم‌اظهاری» می‌خورد و دیگری به «دیرکرد پرداخت». بخشنامه‌های ۵۵ و ۵۶ نیز دقیقاً همین دو نقطه را هدف گرفته‌اند: بخشودگی ۱۰۰ درصدی ماده ۳۷ برای پرداخت به‌موقع تابستان، و بخشودگی ۹۰ تا ۱۰۰ درصدی بند (ب) ماده ۳۶ برای اصلاح و ذخیره به‌موقع خلاصه عملکرد.
منابع:
- تصویر بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۵ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۵ (مهلت پرداخت و ترتیب پرداخت بدهی مالیات بر ارزش افزوده دوره مالیاتی تابستان ۱۴۰۵) — منتشرشده در صفحه tax.maliyat
- تصویر بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۵۶ مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۲۵ (بخشودگی جریمه موضوع بند (ب) ماده (۳۶) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰ — دوره بهار ۱۴۰۵) — منتشرشده در صفحه tax.maliyat
- بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۴/۸۰ مورخ ۱۴۰۴/۰۸/۰۵ (مبنای تمدید بازه دریافت فهرست معاملات ماده ۱۶۹)
