پاسخ کوتاه و دقیق به پرتکرارترین سوال‌های خانواده، همراه با مبنای قانونی؛ تهیه‌شده توسط گروه حقوقی و مالیاتی تصمیم هوشمند.
۱. مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چه تفاوتی با هم دارند؟
به مجرد وقوع عقد، زن مالک مهریه میشود. اگر مهریه «عندالمطالبه» باشد، زن هر زمان بخواهد میتواند آن را مطالبه کند و نیازی نیست توانایی مالی شوهر را ثابت کند. اما در مهریه «عندالاستطاعه»، پرداخت آن مشروط به توانایی مالی شوهر است و زن برای وصول باید استطاعت مالی او (اموالی غیر از مستثنیات دین) را به دادگاه ثابت کند. از نظر ضمانت اجرا، وصول مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی مشمول مقررات ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی است (از جمله حبس در صورت امتناع) و نسبت به مازاد بر آن، توانایی مالی شوهر ملاک پرداخت خواهد بود. توجه: در شهریور ۱۴۰۵ مجلس مصوبهای برای کاهش این سقف به ۱۴ سکه تصویب کرد، اما تا زمان تنظیم این متن (مهر ۱۴۰۵) آن مصوبه به دلیل ایراد شورای نگهبان به قانون لازمالاجرا تبدیل نشده و مقررات فعلی همان سقف ۱۱۰ سکه است.
مبنای قانونی: ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی؛ ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱؛ ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی
۲. نفقه زن چطور محاسبه میشود؟
قانون برای نفقه رقم ثابت تعیین نکرده است. نفقه شامل همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن، از قبیل مسکن، پوشاک، غذا، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی است (و در صورت عادت یا نیاز به علت بیماری، خادم). اگر زن و شوهر بر سر مبلغ توافق نکنند، دادگاه موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع می‌دهد و مبلغ بر اساس شأن، وضعیت اجتماعی و نیازهای متعارف زن تعیین میشود، نه صرفاً درآمد شوهر. ترک پرداخت نفقه با وجود توانایی مالی، علاوه بر مسئولیت حقوقی، جرم است و حبس تعزیری درجه شش دارد.
مبنای قانونی: مواد ۱۱۰۶، ۱۱۰۷ و ۱۱۱۱ قانون مدنی؛ ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱
۳. طلاق توافقی چقدر طول می‌کشد؟
مدت ثابتی در قانون تعیین نشده و به شهر، نوبت مشاوره و حجم کاری شعبه دادگاه بستگی دارد. مسیر قانونی این است: ابتدا زوجین باید در سامانه تصمیم (مراکز مشاوره خانواده) درخواست ثبت کنند و جلسات مشاوره اجباری را بگذرانند که این مرحله به‌تنهایی دست‌کم حدود ۴۵ روز طول می‌کشد؛ سپس با ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دادگاه گواهی عدم امکان سازش صادر میکند و طلاق باید ظرف سه ماه از تاریخ قطعیت گواهی در دفتر رسمی طلاق ثبت شود. پیش از توافق بر سر مهریه، نفقه، حضانت و جهیزیه، شروع این مسیر توصیه نمی‌شود.
مبنای قانونی: مواد ۲۵ و ۲۶ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱
۴. حضانت فرزند بعد از طلاق با کیست؟
برای نگهداری فرزندی که پدر و مادرش جدا از یکدیگر زندگی میکنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن حضانت با پدر است. اگر بعد از هفت سالگی اختلاف پیش بیاید، دادگاه با رعایت مصلحت کودک تصمیم میگیرد و مصلحت طفل در همه مراحل معیار اصلی دادگاه است. پدر یا مادری که فرزند نزد او نیست، حق ملاقات دارد. در مواردی مثل به خطر افتادن سلامت جسمی یا تربیت اخلاقی طفل، دادگاه میتواند حضانت را از دارنده آن بگیرد و به شخص دیگری بسپارد. نفقه فرزند در هر صورت بر عهده پدر است.
مبنای قانونی: مواد ۱۱۶۹، ۱۱۷۳، ۱۱۷۴ و ۱۱۹۹ قانون مدنی؛ ماده ۴۵ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱
۵. سهم ارث زن از شوهر چقدر است؟
ارث زن از شوهر فقط در نکاح دائم برقرار است. اگر شوهر فرزند داشته باشد، سهم زن یک‌هشتم و اگر هیچ فرزندی نداشته باشد، یک‌چهارم از ترکه است. این سهم از اموال منقول (خود مال) و از اموال غیرمنقول مانند زمین و ساختمان به صورت «قیمت» آن‌ها محاسبه و پرداخت میشود، نه خود ملک. اگر متوفی چند همسر دائم داشته باشد، همین سهم قانونی میان آن‌ها به تساوی تقسیم میشود. سهم‌الارث پس از کسر بدهی‌ها و هزینه‌های مقدم بر تقسیم ترکه محاسبه میشود.
مبنای قانونی: مواد ۹۴۰، ۹۴۲ و ۹۴۶ قانون مدنی
۶. اجرتالمثل ایام زوجیت چیست و به چه کسی تعلق میگیرد؟
کارهای خانه مانند آشپزی، شستوشو و نگهداری از فرزندان شرعاً بر عهده زن نیست. اگر زن این کارها را به دستور شوهر و بدون قصد رایگان انجام دادن (تبرع) انجام داده باشد و عرفاً برای آن کارها مزدی پرداخت شود، دادگاه با جلب نظر کارشناس، اجرتالمثل آن را محاسبه و شوهر را به پرداخت محکوم میکند. در پرونده طلاق، دادگاه موظف است در همان رأی، تکلیف اجرتالمثل را هم مشخص کند. اگر در عقدنامه درباره کارهای خانه شرط مالی خاصی پیشبینی شده باشد، همان شرط ملاک است و نوبت به اجرتالمثل نمیرسد.
مبنای قانونی: تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی (الحاقی ۱۳۸۵)؛ ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱
سوال شما این‌جا نیست؟ برای مشاوره تخصصی با گروه تصمیم هوشمند در تماس باشید.